مصطفى النوراني الاردبيلي

310

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

حفظ مكان اطريفل : فورا بعد از تخمير ، اين مركّب را در ظرف شيشه‌اى - چينى - يا گچى محفوظ بگذارند ، در ظرف مسى گذاشتن اين مركّب ممنوع است . بعد از تخمير ، اين مركّب را اقلًا 5 - 4 هفته نگهدارى كنند و بعد آن را استعمال مىكنند . انواع اطريفل : 1 - اطريفل اسطوخودس 2 - اطريفل زمانى 3 - اطريفل سنائى 4 - اطريفل شاهتره 5 - اطريفل صغير 6 - اطريفل غددى 7 - اطريفل فولادى 8 - اطريفل كبير 9 - اطريفل افتيمون 10 - اطريفل دپلان 11 - اطريفل گشنيز ، در امراض مختلف اين اطريفل‌ها استعمال شده است . « 1 » در ضمن كلمه اطريفل يك مركّب و كلمه طريفل يك گياه است كه هر كدام جداگانه ذكر شده است . طريفل طريفل اسم يونانى است به معنى ذو ثلاثة ادراق و در ماهيّت آن اختلاف است نزد اكثر آن اسمى است مشترك ميان حندقرقا و گياه خصية الثعلب و به عربى مراد از آن چومانه است و به هندى سنهس‌گوى نامند و آن نباتى است قريب به يك ذرع و شاخهاى آن باريك و سياه شبيه به اذخر است . مستعمل برگ و تخم آنست و گرم و خشك در دوّم گويند . مفتح ، مقوّى معده ، جگر ، مدرّ بول و حيض و آشاميدن دو مثقال برگ و تخم آن و برگ آن تنها سه مثقال با آب سرد جهت ازاله صرع و شوصه و ابتداى استسقاء و درد رحم و سختى بول است . « 2 » طريفيلون ، جالينوس گويد : حكماى يونان او را به نام‌هاى مختلف تعريف كرده‌اند . بوى او شبيه بوى نبات قفر اليهود مىماند . اگر كسى را مار افعى نيش زد ، او را در آب بپزند و آب را در موضع جراحت بريزند ، مضرت زهر افعى را رفع كند . « 3 » شربتش دو درهم و مضرّ كليه و مصلحش كتيرا است . « 4 »

--> ( 1 ) - دكتر فاضل . ( 2 ) - محيط اعظم ، ج 3 ، ص 190 . ( 3 ) - ترجمه صيدنه ، ج 1 ، ص 461 . ( 4 ) - تحفه حكيم ، ص 177 .